De kleuren van het jaar
Iedere week zijn eigen tint — tweeënvijftig stuks, die langzaam in elkaar overlopen.
Van links naar rechts: week 1 tot en met 52. Twee weken naast elkaar lijken op elkaar; over een seizoen heen schuift de kleur duidelijk op. Hieronder dertien weken uit het jaar, verspreid, zodat u het verloop ziet.
1Jouw naam
Toen Sara werd geboren, lag er een briefje in de la. Haar moeder had het geschreven toen Sara er nog niet was. Er stond één zin op: we hebben lang gezocht naar jouw naam. Sara vond dat gek — een naam is toch gewoon een naam? Maar haar moeder vertelde hoe ze alle namen hardop hadden gezegd, avond na avond, tot er één was die klonk alsof hij al van iemand was. Van haar. Sinds die dag zegt Sara haar eigen naam soms zachtjes voor zichzelf, en dan denkt ze: die is voor mij bedacht.
Uit de Bijbel
Ieder mens is met zorg gemaakt.
Genesis 1:27
Wist je dat
Er bestaan wereldwijd meer dan tien miljoen verschillende voornamen. Toch draagt niemand jouw naam op precies jouw manier.
De tekening
Schrijf je naam zo groot als je kunt en maak er een tekening van. Laat de letters iets worden.
De vraag van de week
“Als jij vandaag je eigen naam mocht kiezen, welke zou je nemen — en waarom die?”
Het gebedje
Dank je wel voor mijn naam.
Help me er iets moois van te maken.
Voor de ouder
Kinderen horen hun naam duizend keer per dag en denken er nooit over na. Deze week gaat het om iets kleins: dat zij bedacht zijn, en niet zomaar gebeurd.
Waarom heet ik zo? Vertel het echte verhaal, ook als het gewoon is. "We vonden het mooi klinken" is genoeg. Kinderen zoeken geen bijzonder verhaal, ze zoeken dat er over hen is nagedacht.
Deze week thuis. Vertel één keer aan tafel hoe u zelf aan uw naam komt.
Tip. Laat een stilte vallen na de vraag. Kinderen hebben soms tien seconden nodig; volwassenen vullen die bijna altijd te vroeg in.
5Moed
In de klas van Noor werd Bilal uitgelachen om zijn broodtrommel. Iedereen deed mee, of keek weg — dat is bijna hetzelfde. Noor voelde haar hart bonken. Ze zei: ik vind het lekker ruiken. Meer niet. Vier woorden. Het werd stil en toen ging iedereen weer verder. 's Avonds vroeg haar vader hoe het was op school. Noor zei: gewoon. Maar ze wist dat het niet gewoon was geweest.
Uit de Bijbel
Wees sterk, ook als je knieën knikken.
Jozua 1:9
Wist je dat
Je hart gaat sneller kloppen als je iets spannends doet. Dat is geen waarschuwing — je lichaam maakt zich klaar.
De tekening
Teken jezelf op een moment dat je iets durfde.
De vraag van de week
“Wanneer heb jij iets gezegd terwijl je liever stil was gebleven?”
Het gebedje
Geef me vier woorden moed.
Meer heb ik meestal niet nodig.
Voor de ouder
Moed bij kinderen is zelden groots. Het is iets zeggen in een klas waar iedereen zwijgt. Deze week gaat het over die kleine vorm.
En als ze mij dan uitlachen? Beloof niet dat dat niet gebeurt. Zeg: dat kan. En dan heb je het toch gedaan.
Deze week thuis. Vraag deze week één keer: heeft iemand vandaag iets gedaan wat moeilijk was?
Tip. Beloon het niet met een cadeautje. Erkenning is genoeg, en het is duurzamer.
9Iets doen wat niemand ziet
Er lag elke ochtend een boterham voor Meneer Kees, de buurman die alleen woonde. Niemand wist wie ze bracht. Meneer Kees vroeg het nooit. Toen hij verhuisde naar het verzorgingshuis, stopten de boterhammen. En pas toen zag de hele straat dat het Anna was geweest, elf jaar oud, elke ochtend, drie jaar lang. Ze was er niet trots op. Ze vond het gewoon logisch.
Uit de Bijbel
Laat je linkerhand niet weten wat je rechter doet.
Matteüs 6:3
Wist je dat
Onderzoekers zien dat mensen zich langer goed voelen na iets geven dan na iets krijgen.
De tekening
Teken iets goeds dat jij deed en waar niemand iets van weet.
De vraag van de week
“Wanneer heb jij deze week iets gedaan wat niemand zag?”
Het gebedje
Laat me iets doen zonder het te vertellen.
Eén ding is genoeg.
Voor de ouder
Kinderen leren al vroeg dat goed doen beloond wordt met aandacht. Deze week draait het om precies het tegenovergestelde.
Waarom zou ik het doen als niemand het ziet? Omdat jij het weet. En dat blijkt op de lange duur belangrijker.
Deze week thuis. Doe deze week zelf iets zonder het te noemen. Ook niet later.
Tip. Als uw kind iets vertelt, prijs dan niet uitbundig — dan wordt het alsnog een prestatie.
13Jij bent genoeg
Sam haalde een zeven. Zijn vriend haalde een negen. Thuis liet Sam zijn toets niet zien. Zijn vader vond hem toch, op tafel, en zei: zeven. Sam keek naar de grond. Zijn vader zei: ik zag je leren. Meer niet. Ze hebben het er nooit meer over gehad, maar Sam denkt er nog vaak aan — vaker dan aan die zeven.
Uit de Bijbel
Je wordt niet geliefd om wat je presteert.
Romeinen 5:8
Wist je dat
Kinderen onthouden hoe iemand reageerde beter dan wat er precies gezegd werd.
De tekening
Schrijf of teken iets waar je trots op bent, ook als het klein is.
De vraag van de week
“Wanneer had jij het gevoel dat je genoeg was, precies zoals je was?”
Het gebedje
Help me te geloven dat ik genoeg ben.
Ook op een dag dat het niet lukte.
Voor de ouder
Dit is de belangrijkste week van het eerste blok. Alles ervoor loopt hierheen: dat een kind niet hoeft te verdienen dat het er mag zijn.
Ben je teleurgesteld in me? Antwoord eerlijk en apart: over het cijfer misschien. Over jou nooit. Kinderen kunnen dat onderscheid heel goed aan.
Deze week thuis. Zeg deze week één keer iets waarderends dat niets met prestatie te maken heeft.
Tip. "Ik zag je leren" doet meer dan "goed gedaan". Het eerste gaat over het kind, het tweede over het cijfer.
17Weer goedmaken
Sorry zeggen duurde bij Bram altijd drie dagen. Hij wist na tien minuten al dat hij fout zat, maar de woorden bleven ergens steken. Zijn zus wachtte. Op dag drie zei hij het, veel te zacht en zonder aan te kijken. Ze zei: oké. Meer niet. En het was over.
Uit de Bijbel
Verdraag elkaar en vergeef elkaar.
Kolossenzen 3:13
Wist je dat
Sorry zeggen is voor de meeste mensen lastiger dan het te horen. Dat komt doordat je jezelf even moet tegenspreken.
De tekening
Schrijf of teken iets waar je sorry voor zou willen zeggen.
De vraag van de week
“Wat is de moeilijkste sorry die jij ooit hebt gezegd?”
Het gebedje
Geef me de woorden.
Ook als ze pas over drie dagen komen.
Voor de ouder
Afgedwongen excuses leren kinderen alleen het toverwoord. Deze week gaat het over het echte werk erachter.
Waarom moet ik altijd sorry zeggen? Als dat gevoel er is, klopt er iets niet in de verdeling. Kijk daar eerst naar, vóór u aandringt.
Deze week thuis. Zeg deze week zelf sorry tegen uw kind. Voor iets kleins is genoeg.
Tip. Dwing geen excuses af waar anderen bij zijn. Dat leert vernedering, geen spijt.
21Helpen
De buurvrouw had een gebroken pols. Iedereen zei: laat het weten als we iets kunnen doen. Niemand kwam. Behalve Sanne, die niet vroeg maar gewoon de vuilnisbak buitenzette. Elke dinsdag. Zes weken lang. Ze heeft er nooit iets over gezegd en de buurvrouw ook niet, tot ze weer beter was.
Uit de Bijbel
Warme woorden zonder daden zijn koud.
Jakobus 2:16
Wist je dat
Onderzoek laat zien dat mensen veel vaker hulp aanbieden dan dat ze hulp geven. Aanbieden voelt bijna hetzelfde en kost niets.
De tekening
Teken iets kleins wat je voor iemand kunt doen zonder te vragen.
De vraag van de week
“Wat kun jij deze week doen voor iemand zonder het te vragen?”
Het gebedje
Laat me doen in plaats van aanbieden.
Voor de ouder
"Laat maar weten als ik kan helpen" is de beleefdste manier om niets te doen. Deze week gaat het over gewoon iets doen.
Moet ik altijd helpen? Nee. Maar wachten tot iemand het vraagt betekent meestal dat het nooit gebeurt.
Deze week thuis. Doe deze week iets voor iemand zonder te vragen of het mag.
Tip. Laat uw kind het bedenken. Een opgedragen goede daad is een klusje.
26Samen eten
Bij Sofia thuis at iedereen op een ander moment. Vader vroeg, moeder laat, kinderen ertussenin. Toen oma een week kwam logeren, zette zij de tafel elke avond om zes uur. De eerste avond was ongemakkelijk. De derde avond bleef iedereen zitten na het eten. De vrijdag erna, toen oma weg was, dekte Sofia zelf de tafel.
Uit de Bijbel
Ze aten samen, met een blij hart.
Handelingen 2:46
Wist je dat
Gezinnen die regelmatig samen eten praten aantoonbaar meer met elkaar. Het gaat niet om het eten maar om de tijd.
De tekening
Teken jullie tafel met iedereen die erbij hoort.
De vraag van de week
“Wat is het leukste dat ooit aan deze tafel gezegd is?”
Het gebedje
Dank je voor deze tafel
en voor iedereen die eraan zit.
Voor de ouder
Deze week sluit het blok af waar het boek naar vernoemd is. Het gaat niet om het eten maar om het blijven zitten.
Mag ik weg? Spreek een tijd af in plaats van een regel. Tien minuten blijven zitten is te doen; "tot iedereen klaar is" voelt oneindig.
Deze week thuis. Eet deze week één keer samen zonder dat er iets anders aanstaat.
Tip. Laat één stoel leeg staan voor wie er niet is. Kinderen begrijpen dat beter dan uitleg.
30Dieren
De hond van de buren was oud en stonk een beetje. De kinderen in de straat vonden hem eng omdat hij zo raar liep. Behalve Kiki, die elke dag even bij hem ging zitten. Toen hij doodging, huilde alleen zij. De buurman zei tegen haar moeder: zij was zijn enige vriend het laatste jaar.
Uit de Bijbel
Wie goed is, zorgt goed voor zijn dieren.
Spreuken 12:10
Wist je dat
Honden kunnen aan je gezicht zien of je blij bent of verdrietig. Dat kunnen bijna geen andere dieren.
De tekening
Teken een dier waar jij graag voor zou zorgen.
De vraag van de week
“Voor wie of wat zorg jij, wat zelf niets kan terugzeggen?”
Het gebedje
Leer me zorgen voor wat niet kan vragen.
Voor de ouder
Zorgen voor een dier is voor veel kinderen de eerste keer dat iets van hen afhankelijk is. Deze week gaat het over die verantwoordelijkheid.
Waarom gaan dieren eerder dood dan mensen? Vertel de waarheid, kort. Voeg toe: daarom telt elke dag dat hij er is.
Deze week thuis. Geef deze week één taak voor een dier of een plant volledig uit handen aan uw kind.
Tip. Neem het niet over als het vergeten wordt. Herinner één keer, en laat de gevolgen bestaan.
34Zorgen voor de aarde
De klas ging afval prikken langs de sloot. Na een uur hadden ze zes zakken. Bij het weggaan zag Amal iemand een blikje in het water gooien. Ze zei er iets van. De man lachte haar uit. Ze viste het blikje eruit en nam het mee. Ze had het niet gewonnen. Maar het blikje lag er niet meer.
Uit de Bijbel
Om ervoor te zorgen en het te bewaren.
Genesis 2:15
Wist je dat
Een plastic flesje blijft honderden jaren bestaan. Een appelklokhuis is in twee maanden weg.
De tekening
Teken een plek die jij mooi vindt en schoon wilt houden.
De vraag van de week
“Wat kun jij deze week doen wat een heel klein beetje helpt?”
Het gebedje
Help me zorgen voor wat ik geleend heb.
Voor de ouder
Kinderen voelen zich snel machteloos bij grote onderwerpen. Deze week gaat het over één blikje, niet over de wereld.
Helpt dat dan wel? Eerlijk: dat ene blikje redt de wereld niet. Maar het ligt er niet meer, en dat is wél waar.
Deze week thuis. Ruim deze week één keer iets op wat niet van u is.
Tip. Vermijd doemverhalen. Machteloosheid leidt tot afhaken, niet tot actie.
39Dankbaar zijn
Aan het eind van elke week vroeg hun vader hetzelfde: noem drie dingen. De kinderen vonden het eerst suf. Na een maand deden ze het vanzelf. Na een jaar merkten ze iets geks: ze begonnen door de week al dingen te onthouden om zaterdag te kunnen zeggen. Ze keken anders naar de week omdat ze wisten dat de vraag zou komen.
Uit de Bijbel
Wees dankbaar in alles.
1 Tessalonicenzen 5:18
Wist je dat
Mensen die opschrijven waar ze dankbaar voor zijn, slapen aantoonbaar beter. Het hoeft niet groot te zijn.
De tekening
Teken drie dingen van deze week waar je blij mee was.
De vraag van de week
“Noem drie dingen van deze week. Ook hele kleine.”
Het gebedje
Dank je voor deze week.
Ook voor de stukken die ik vergeten ben.
Voor de ouder
Dit is de belangrijkste week van het derde blok en het best onderzochte idee in dit hele boek: dankbaarheid verandert waar je naar kijkt.
Wat als er niks was? Dan telt eten, een bed, iemand die er is. Op lege dagen is de vraag juist het nuttigst.
Deze week thuis. Stel deze vraag deze week aan tafel. En volgende week weer.
Tip. Doe zelf mee, en begin. Kinderen kopiëren de vorm van het eerste antwoord.
43Geven
Er werd ingezameld voor kinderen die weinig hadden. Iedereen bracht speelgoed mee dat toch al kapot was. Behalve Nadia, die haar knuffel meenam. Haar echte. Haar moeder vroeg of ze het zeker wist. Nadia zei ja en huilde in de auto op de terugweg. Ze heeft er nooit spijt van gehad, maar makkelijk was het niet, en dat wist ze van tevoren.
Uit de Bijbel
Geef zoals je zelf besloten hebt.
2 Korintiërs 9:7
Wist je dat
Geven doet het meest als het iets kost. Dat weten kinderen precies, ook zonder dat iemand het uitlegt.
De tekening
Teken iets wat jij zou kunnen geven, ook al vind je het moeilijk.
De vraag van de week
“Wat zou jij weggeven waar je zelf verdrietig van wordt?”
Het gebedje
Help me te geven
wat ik liever wil houden.
Voor de ouder
Geven van overtollig speelgoed is opruimen. Deze week gaat het over het verschil.
Moet ik mijn lievelingsding weggeven? Nee. Het is een keuze, en de keuze om het te houden is ook goed. Dwang maakt geven kapot.
Deze week thuis. Geef deze week zelf iets weg wat u nog gebruikt.
Tip. Bewonder de keuze niet te hard. Dan wordt geven weer een prestatie.
47Bidden
Sofie bad elke avond voor de hond van de buren, die ziek was. De hond ging toch dood. Ze was boos en zei dat bidden niet werkte. Haar moeder zei: ik weet het. Ze hebben er lang over gepraat, en aan het eind wist Sofie het nog steeds niet. Maar ze bad de avond erna wel weer, en dat kon ze zelf ook niet uitleggen.
Uit de Bijbel
Ga naar binnen en sluit de deur.
Matteüs 6:6
Wist je dat
In bijna elk geloof ter wereld bestaat een vorm van bidden. De woorden verschillen; het stil worden niet.
De tekening
Schrijf of teken iets wat jij zou willen zeggen als niemand meeluistert.
De vraag van de week
“Wat zou jij zeggen als je wist dat iemand luisterde?”
Het gebedje
Ik weet niet altijd wat ik moet zeggen.
Dit is het dan maar.
Voor de ouder
Dit is de eerlijkste week van het boek. Bidden werkt niet als bestelling, en dat mogen kinderen weten.
Waarom gebeurde het dan niet? Zeg dat u het niet weet. Alle andere antwoorden zijn onwaar en kinderen horen dat.
Deze week thuis. Bid deze week één keer hardop, in gewone woorden, zonder plechtige zinnen.
Tip. Gebruik geen bidden als opvoedmiddel. Op het moment dat het een instrument wordt, is het geen gebed meer.
52Weer opnieuw
De laatste bladzijde was vol. Iedereen dacht dat het klaar was. Toen zei de jongste: en nu? Hun vader zei: nu weer week één. De anderen protesteerden — dat hebben we al gehad. Maar de vragen bleken anders te klinken dan een jaar geleden, omdat zij anders waren. Ze zijn opnieuw begonnen en het was niet hetzelfde.
Uit de Bijbel
Elke morgen opnieuw.
Klaagliederen 3:23
Wist je dat
Dezelfde vraag levert op een andere leeftijd een ander antwoord op. Daarom werkt dit boek meerdere jaren.
De tekening
Teken hoe jij eruitziet aan het eind van dit jaar.
De vraag van de week
“Welke vraag uit dit boek wil je over een jaar opnieuw stellen?”
Het gebedje
Dank je voor het einde.
En voor wat er weer begint.
Voor de ouder
Het boek eindigt niet, het begint opnieuw. Bewaar het en start volgend jaar bij week één — dezelfde vragen, andere kinderen.
Is het nu afgelopen? Nee. Volgend jaar zijn de vragen hetzelfde en zijn jullie anders.
Deze week thuis. Zet een datum in de agenda voor volgend jaar, week één.
Tip. Schrijf voorin het jaartal. Bij de tweede ronde is dat het mooiste wat erin staat.